O programa PIALE, onde a educación e a inmersión lingüística converxen - LE Tema 2

Cando desenvolviamos  na aula o tema 2, «Marco común europeo de referencia para as linguas. Obxectivos, métodos e prioridades da política lingüística europea», xurdiu o nome dun programa do que nunca oíra falar: o PIALE. Ao longo da nosa traxectoria académica, sobre todo durante a ESO, o Bacharelato e os anos de Grao, mencionáronsenos miles de veces diversos plans deseñados para mellorar o noso nivel de lingua estranxeira mediante a inmersión lingüística, como estudantes primeiro e, despois, con vistas ao noso salto cara o mundo laboral. A moitas de nós incluso se nos ofertaron directamente, e todas coñecemos a alguén que participou nalgún deles ou tivemos esa oportunidade nós mesmas. Non obstante, non foi ata agora, cando estamos case máis preto de ocupar o papel da docente que da maior parte dos nosos anos como estudantes, que coñecín por primeira vez a existencia dun programa que lle ofrece o mesmo tipo de formación ao profesorado. Posto que un dos nosos deberes como docentes será o de constante actualización e formación, paréceme interesante que todas e todos coñezamos as nosas opcións, así que... dentro entrada!

O PIALE ou Programa Integral de Aprendizaxe de Linguas Estranxeiras é, pois, un programa ofertado pola Xunta de Galicia. A última convocatoria, para o curso 2023-2024, publicouse na Orde do 20 de abril de 2023. É concretamente a Consellería de Cultura, Educación, Formación Profesional e Universidades a que se encarga deste programa e incluíu esta disposición no DOG Núm. 81 do xoves, 27 de abril de 2023. Para poder contrastar a información recadada e comparar o programa que se está levando a cabo este curso co doutros anos de cara á realización desta entrada, consultei os documentos correspondentes ás 5 últimas convocatorias: 2017-2018, 2018-2019, 2019-2020, 2022-2023 e mais a actual. Nestes últimos cursos, o programa organizouse en 2 ou 3 modalidades ou itinerarios formativos, divididos en varias fases e que comprenderon distintas sumas totais de horas.

O PIALE 2023-2024, en concreto, comprendeu 2 modalidades de 2 fases cada unha. A modalidade 1, «integración», comprendía un total de 125 horas e consistíu nunha inmersión en inglés, francés ou portugués en centros de Canadá, Francia ou Portugal, durante 4 semanas do primeiro trimestre do curso. O profesorado PIALE non tiña obrigas lectivas no centro de destino e estaba acompañado por unha docente da súa área ou materia, ou dunha afín, durante o horario lectivo do centro. Esta era a fase A, que debía sumar un total de 100 horas. A fase B, de 25 horas, consistía na difusión por parte da docente da experiencia que adquiríu durante a inmersión, mediante a elaboración, a partir desta, dunha memoria e dunha proposta didáctica. A modalidade 2, «curso no estranxeiro», comprendía un total de 75 horas e consistíu na realización dun curso de formación de dúas semanas en Reino Unido, Francia, Portugal ou Alemaña durante o mes de xullo de 2023: a fase A, de 50 horas. Na fase B, de 20 horas, o profesorado PIALE debía, de novo, elaborar unha proposta didática a patir da experiencia. Ademais, o programa 2023-2024 definíu 15 actividades, distribuídas entre ambas modalidades —as actividades 1-8 correspondíanse coa modalidade 1, e as actividades 9-15, coa 2—. As distintas actividades estaban dirixidas a distintos tipos de profesorado e cada docente podía presentar unha solicitude para aquelas nas que desexase participar, mediante unha elección por orde de prioridade. 

Para aquelas e aqueles que esteades, quizais, interesados en solicitar o programa PIALE nun futuro, é importante destacar que estes datos que expoño sobre a convocatoria deste ano —sobre todo os referidos ao momento do curso no que se realiza, os posibles países de destino, o número e correspondencia das actividades— poden cambiar, igual que cambian a organización en modalidades e fases e as horas de duración, como mencionaba arriba e como puiden comprobar grazas á comparación. Son, por tanto, meramente orientativos, para facernos unha idea de como podería ser, máis ou menos, a experiencia, e haberá que prestar sempre atención ás variacións que presente cada nova convocatoria.

Tamén é importante falar de prazos, respecto dos cales extraín os seguintes datos:

• As convocatorias adoitan a publicarse entre abril e maio.
• O prazo de presentación das solicitudes remata 15 días hábiles despois da publicación da orde de convocatoria. 
• As resolucións definitivas de adxudicación de prazas tenden a publicarse entre xuño e xullo.

En 2020-2021, o programa non se puido levar a cabo debido á pandemia, e a convocatoria de 2022-2023 presentou irregularidades motivadas, moi probablemente, pola situación que viñamos de vivir: publicouse en xaneiro en lugar e en abril-maio, houbo un mes completo de prazo para entregar as solicitudes e non se resolveu ata outubro. A última convocatoria volveu xa á normalidade así que, se todo segue igual, os datos que extraín deberían ser relevantes para as dos próximos cursos.

E como está valorando o profesorado galego esta experiencia? De acordo coas testemuñas que atopei, bastante positivamente. Un bo exemplo é esta entrevista realizada por Somos Comarca en 2018 ao docente Manuel Barreiro, do IES Martaguisela d'O Barco de Valdeorras, quen entón xa se embarcara no proxecto 4 veces e afirmaba que sempre foi encantado, sempre aprendeu algo e que tan só a inmersión lingüística xa facía que merecese a pena a viaxe. Podedes atopar outras referencias en Youtube, como estoutra entrevista do mesmo ano á docente Pilar Sánchez, por parte de Televinte Chantada e, máis recentemente e de volta á prensa, este pequeno relato de Isidoro Valerio en La Voz de Galicia sobre as impresións que tivo Lidia G. Vergara, vicedirectora e profesora da EOI —primeiro graduada en Tradución e Interpretación, como moitas de nós—, cando participou no programa. 

En fin, agora que descubrín o PIALE, xa non o esquecerei. Non teño dúbida de que na nosa futura práctica docente será unha posibilidade digna de barallar. Vós que credes? Coma sempre, léovos!

Créditos das imaxes: Xunta de Galicia (1) (2)